Słownik pojęć JADE

Praktyczny przewodnik po najważniejszych wskaźnikach i pojęciach używanych w rankingach JADE.

Wycena

Dyskonto cenowe względem sektora

Miara odchylenia wskaźników wyceny spółki od mediany jej sektora. Jeśli P/E spółki wynosi 12, a mediana sektora 20, spółka handluje ze znaczącym dyskontem.

W JADE: Jedyny element Wyceny aktualizujący się każdego dnia roboczego. Gdy cena akcji spada, wskaźniki wyceny maleją i spółka zyskuje punkty wyceny.

P/E — wskaźnik ceny do zysku (Price-to-Earnings)

Ile razy cena akcji przewyższa roczny zysk na akcję. Firma z ceną 50 zł i EPS 5 zł ma P/E = 10.

W JADE: Oceniamy P/E percentylowo w obrębie sektora — niższe P/E od rówieśników podwyższa wynik wyceny.

P/E nie działa przy ujemnych zyskach. Samo niskie P/E nie mówi, że spółka jest zdrowa.

P/B — wskaźnik ceny do wartości księgowej (Price-to-Book)

Stosunek ceny rynkowej do wartości aktywów netto na akcję. P/B poniżej 1 oznacza, że rynek wycenia spółkę poniżej jej majątku księgowego.

W JADE: Szczególnie istotny dla banków, spółek przemysłowych i deweloperów.

Dla firm opartych na własności intelektualnej (software, pharma) P/B bywa nisko przy dużej wartości niematerialnej niewidocznej w bilansie.

P/FCF — wskaźnik ceny do wolnych przepływów (Price-to-Free-Cash-Flow)

Stosunek ceny rynkowej do wolnych przepływów pieniężnych na akcję. Mierzy ile płacimy za każdą jednostkę gotówki generowanej przez firmę.

W JADE: Trudniejszy do manipulacji niż zysk księgowy. Spółki z niskim P/FCF względem sektora otrzymują wyższy wynik wyceny.

W fazach dużych inwestycji (capex-heavy) FCF może być chwilowo niskie mimo zdrowego biznesu.

EV/EBITDA — wartość przedsiębiorstwa do zysku operacyjnego

Stosunek całkowitej wartości firmy (kapitalizacja + dług netto) do zysku operacyjnego przed amortyzacją i podatkami. Pozwala porównywać spółki niezależnie od struktury finansowania.

W JADE: Uzupełnia P/E — ujmuje dług, który P/E ignoruje. Ważne przy porównywaniu spółek z różnym poziomem zadłużenia.

Jakość biznesu

ROIC — zwrot z zainwestowanego kapitału (Return on Invested Capital)

Mierzy, ile zysku operacyjnego firma generuje z każdej złotówki/dolara zainwestowanego kapitału (własnego i obcego). Formuła: NOPAT / Kapitał zainwestowany.

W JADE: Główny wskaźnik jakości. ROIC ≥ 15% to sygnał efektywnej alokacji kapitału. Pomaga odróżniać okazje od pułapek wartości.

Wysoki ROIC jednorazowy może być wynikiem transakcji — liczy się trwała tendencja.

ROE — zwrot z kapitału własnego (Return on Equity)

Procent zysku netto do kapitału własnego akcjonariuszy. ROE = 20% oznacza, że firma generuje 20 groszy zysku z każdej złotówki zainwestowanej przez akcjonariuszy.

W JADE: Uzupełnia ROIC. Wysoki ROE przy niskim zadłużeniu to sygnał rzeczywistej efektywności.

ROE można sztucznie zawyżyć przez wysoki dług. Dlatego ROIC (uwzględniający cały kapitał) jest głównym wskaźnikiem w JADE.

Dług netto / EBITDA (Net Debt / EBITDA)

Ile lat potrzebuje firma na spłatę netto długu z rocznego zysku operacyjnego. Im niższy wynik, tym mniejsze obciążenie finansowe.

W JADE: Miara ryzyka finansowego. Spółki mocno zadłużone tracą punkty jakości.

Dla banków i ubezpieczycieli wskaźnik jest niestandardowo interpretowany — ich dług ma inny charakter niż dług korporacyjny.

Marża operacyjna (Operating Margin)

Procent przychodów, który pozostaje po pokryciu wszystkich kosztów operacyjnych. Marża 15% oznacza, że ze 100 zł przychodu 15 zł to zysk operacyjny.

W JADE: Wysoka marża sygnalizuje mocną pozycję konkurencyjną lub efektywny model biznesowy. Oceniamy ją percentylowo w obrębie sektora.

Płynność bieżąca (Current Ratio)

Stosunek aktywów obrotowych do zobowiązań bieżących. Wartość > 1 oznacza, że firma może pokryć krótkoterminowe zobowiązania z bieżących aktywów.

W JADE: Sprawdza, czy firma ma wystarczającą płynność. Niski current ratio może sygnalizować ryzyko finansowe krótkoterminowe.

Wzrost

CAGR przychodów (Revenue CAGR)

Złożona roczna stopa wzrostu sprzedaży — średnioroczne tempo wzrostu przychodów w ostatnich 3–4 latach. CAGR 20% oznacza, że przychody podwajają się co ok. 3–4 lata.

W JADE: Podstawowy wskaźnik dynamiki biznesu. Im wyższe CAGR względem benchmarku, tym wyższy wynik wzrostu.

Wzrost poprzez przejęcia może wyglądać świetnie w liczbach, ale nie odzwierciedla organicznej siły biznesu.

CAGR EPS (EPS CAGR)

Złożona roczna stopa wzrostu zysku na akcję. Mierzy, czy wzrost spółki przekłada się na rosnące zyski dla akcjonariuszy — nie tylko na wyższe przychody.

W JADE: Uzupełnia Revenue CAGR. Firma może rosnąć przychodowo, ale jeśli EPS stoi w miejscu, zyski akcjonariuszy nie rosną.

Skupy własne akcji (buybacks) mogą zwiększać EPS bez wzrostu zysku netto — warto sprawdzić oba.

FCF — wolne przepływy pieniężne (Free Cash Flow)

Gotówka generowana przez firmę z działalności operacyjnej po odjęciu nakładów inwestycyjnych (capex). Formuła: OCF − Capex.

W JADE: "Gotówka w kieszeni firmy" — bardziej wiarygodna miara kondycji niż zysk księgowy, który łatwo zniekształcić amortyzacją czy polityką rezerw.

Trend FCF

Kierunek zmian wolnych przepływów pieniężnych w kolejnych okresach — czy FCF rośnie, jest stabilne, czy maleje.

W JADE: Spółka z konsekwentnie rosnącym FCF zyskuje coraz większą elastyczność finansową. Uwzględniamy trend, nie tylko wartość z ostatniego roku.

Dywidenda

Stopa dywidendy (Dividend Yield)

Roczna dywidenda jako procent aktualnej ceny akcji. Jeśli spółka wypłaca 2 zł dywidendy, a akcja kosztuje 40 zł, stopa wynosi 5%.

W JADE: Podstawowy wskaźnik w filarze Dywidenda. Im wyższa stopa, tym wyższy wynik — do pewnego poziomu.

Bardzo wysoka stopa (powyżej 10%) może oznaczać, że rynek spodziewa się obniżki dywidendy lub ma obawy o kondycję spółki.

Wskaźnik wypłaty (Payout Ratio)

Procent zysku netto przeznaczany na dywidendę. Payout ratio 40% oznacza, że spółka wypłaca 40 groszy z każdej złotówki zysku.

W JADE: Sygnał bezpieczeństwa dywidendy. Poziom 30–60% jest zazwyczaj zdrowy.

Payout ratio powyżej 80% może być nie do utrzymania — spółka wypłaca niemal cały zysk, zostaje mało na inwestycje i bufor.

Lata nieprzerwanej dywidendy

Liczba kolejnych lat, w których spółka nieprzerwanie wypłacała dywidendę.

W JADE: Długa historia ciągłych wypłat to sygnał stabilności finansowej i dojrzałości biznesu. Dużo trudniej utrzymać dywidendę przez 20 lat niż przez 2.

Buyback yield — stopa skupu akcji własnych

Wartość skupionych akcji własnych w roku jako procent kapitalizacji rynkowej. Analogicznie do stopy dywidendy, ale dla skupów własnych.

W JADE: Skupy własne to alternatywna forma zwrotu kapitału dla akcjonariuszy — uwzględniamy je obok dywidendy w filarze Dywidenda.

Smart Money

Smart Money

Zbiorcze określenie na sygnały płynące z transakcji insiderów oraz ruchów dużych inwestorów instytucjonalnych i aktywistycznych.

W JADE: Piąty filar scoringu. Punkt startowy: 50 pkt (brak sygnałów). Zakupy insiderów i aktywistów podnoszą wynik, sprzedaże go obniżają.

Smart Money to sygnał pomocniczy — nie powinien być jedynym powodem decyzji inwestycyjnej.

Insider buying — zakupy insiderów

Zakup akcji przez osoby powiązane ze spółką: zarząd, radę nadzorczą, dużych akcjonariuszy. Informacja publiczna ujawniana w formularzach regulacyjnych.

W JADE: Sygnał jest mocniejszy, gdy kilku insiderów kupuje jednocześnie lub gdy transakcje są duże.

Insiderzy sprzedają z wielu powodów (podatki, dywersyfikacja, potrzeby osobiste). Sprzedaż jest słabszym sygnałem niż zakup.

Form 4 (USA)

Formularz SEC, który insiderzy spółek notowanych na giełdzie US muszą złożyć w ciągu 2 dni od każdej transakcji na akcjach spółki.

W JADE: Główne źródło danych Smart Money dla rynku US (S&P 500).

Schedule 13D (USA)

Formularz SEC składany przez akcjonariuszy, którzy nabyli powyżej 5% akcji spółki z zamiarem aktywnego wpływania na jej zarządzanie lub strategię.

W JADE: Wejście aktywisty (13D) to silny sygnał — inwestor chce zmian w spółce i zazwyczaj publicznie ujawnia swoje plany.

Schedule 13G (USA)

Formularz SEC składany przez pasywnych akcjonariuszy powyżej 5% — głównie fundusze indeksowe, ETF-y i pasywne instytucje.

W JADE: Zwiększenie pozycji przez dużą instytucję (13G/A) jest sygnałem rosnącego zainteresowania instytucjonalnego spółką.

Podstawy scoringu

Wynik końcowy (Final Score)

Ważona suma punktów z pięciu filarów (Wycena, Jakość, Wzrost, Dywidenda, Smart Money), wyrażona w skali 0–100.

W JADE: Podstawa rankingów. Ten sam zestaw danych spółki daje różny wynik w zależności od wybranego profilu.

Wagi profilu (Profile Weights)

Procentowe wagi przypisane każdemu filarowi w danym profilu inwestycyjnym. Profile: VALUE (50% Wycena), QUALITY-GROWTH (35% Wzrost), DIVIDEND (40% Dywidenda).

W JADE: Wybór profilu odzwierciedla Twój styl inwestowania. Możesz zobaczyć ranking tej samej spółki w każdym profilu.

Codzienne aktualizacje rankingu

Rankingi JADE odświeżają się każdego dnia roboczego po zamknięciu rynku, gdy zaktualizują się ceny akcji i wskaźniki wyceny.

W JADE: Zmiana ceny = zmiana wskaźników wyceny (P/E, P/B, P/FCF) = zmiana pozycji w rankingu. Fundamenty (D2, D3) pozostają stabilne między raportami kwartalnymi.

Kwartalne aktualizacje fundamentów

Dane dotyczące zysku, bilansu, przepływów pieniężnych i wzrostu aktualizują się kwartalnie, gdy spółki publikują wyniki.

W JADE: Jakość (D2) i Wzrost (D3) zmieniają się rzadziej niż Wycena (D1) — to stabilizuje rankingi i ogranicza szum dzienny.

Pułapka wartości (Value Trap)

Spółka, która wygląda tanio na wskaźnikach wyceny (niskie P/E, P/B), ale niska cena odzwierciedla trwałe problemy fundamentalne — spada zysk, kurczy się rynek, spółka niszczy kapitał.

W JADE: ROIC i Jakość biznesu (D2) pomagają odróżnić okazję od pułapki. Tania spółka z niskim ROIC dostaje niski wynik jakości i nie awansuje w rankingach VALUE.

Przeczytaj więcej: Metodologia JADE  ·  Ranking US  ·  Ranking GPW